پانیک چیست و چگونه باید درمان کرد؟

169
بیماری یا حمله پانیک هجوم ناگهانی وحشت زیاد است که باعث بروز واکنش‌های فیزیکی در بدن می‌شود. با این همه، این نوع حملات معمولاً خطر جدی به حساب نیامده و علت مشخصی هم ندارند. این نوع حملات می‌توانند بسیار ترسناک بوده و فرد احساس می‌کند که کنترل خود را از دست داده، دچار حمله‌ی قلبی شده و یا حتی دارد می‌میرد.
حمله پانیک ناتوان‌کننده بوده و منجر به بی‌حرکتی فرد خواهد شد. در هنگام حمله، ضربان قلب سریع و محکم خواهد شد، فرد قادر به تنفس نیست و احساس می‌کند دارد می‌میرد یا دیوانه می‌شود.
حمله پانیک غالباً ناگهانی، بدون هشدار قبلی و بعضی اوقات حتی بدون وجود عاملی تحریک‌کننده رخ می‌دهد.حتی ممکن است فرد در هنگام خواب و استراحت دچار وحشت‌زدگی شود‌.
بسیاری از مردم یک یا دو حمله‌ پانیک را در طول زندگی تجربه می‌کنند و بعد از آن و زمانی که شرایط استرس‌زا رفع شد، مشکل آن‌ها به خودی خود برطرف می‌شود. اما اگر حملات ادامه‌دار، غیر منتظره و طولانی باشد، احتمالاً شخص به اختلال پانیک (panic disorder) مبتلا شده است.
حملات پانیک به خودی خود کشنده نیستند؛ ولی می‌توانند ترسناک بوده و کیفیت زندگی را تحت تاثیر خود قرار دهند. از طرفی درمان اختلال پانیک بسیار کارگشا خواهد بود.
علت حملات پانیک چیست؟
به درستی مشخص نیست که چه عواملی باعث بروز وحشت زدگی و اختلال پانیک می‌شوند، ولی این فاکتورها ممکن است در بروز آن نقش داشته باشند:
    ژنتیک
استرس زیاد
تمایل زیاد به احساسات منفی و حساسیت زیاد در برابر موقعیت‌ها و رویدادهای استرس‌زا
تغییراتی در عملکرد برخی قسمت‌های مغز
حمله پانیک در ابتدا به یکباره و بدون هشدار قبلی رخ می‌دهد؛ ولی به مرور زمان بودن در شرایط و موقعیت‌هایی خاص آن را تحریک خواهد کرد.
برخی از پژوهش‌ها ثابت کرده است که پاسخ جنگ و گریز که یکی از عملکردهای طبیعی بدن انسان در هنگام برخورد با خطر است، در بروز حمله پانیک نقش دارد. برای مثال اگر یک خرس شما را دنبال کند، بدن به صورت غریزی واکنش نشان می‌دهد.
در شرایط خطر ضربان قلب بالاتر رفته تا بدن برای مقابله با شرایط مرگبار آماده شود. بسیاری از این واکنش‌ها در وحشت‌زدگی هم رخ می‌دهد. با این همه به درستی مشخص نیست که چرا زمانی که هیچ خطر مشخصی وجود ندارد، فرد وحشت‌زده می‌شود.
علائم حمله پانیک
حمله پانیک یا همان وحشت‌زدگی معمولاً ناگهانی و بدون هشدار قبلی آغاز می‌شود. امکان بروز این حملات هر زمانی وجود دارد. در حال رانندگی، در حال خرید در یک مرکز تجاری، در هنگام خواب و یا در میانه‌ یک جلسه‌ مهم کاری، فرد ممکن است آنها را تجربه کند. گاه به گاه و یا مکرراً فرد می‌تواند دچار حمله شود.
حملات پانیک با هم متفاوت هستند، اما نشانه‌های آن تا چند دقیقه ادامه خواهند داشت. بعد از بروز حمله، فرد احساس خستگی بسیار زیادی خواهد کرد.
برخی از علائم وحشت‌زدگی و اختلال پانیک عبارت‌اند از:
    احساس مرگ یا خطر قریب‌الوقوع
ترس از دست دادن کنترل و مرگ
ضربان قلب سریع و شدید
تعریق
لرزش شدید
تنگی نفس و احساس فشار بر گلو
    لرز
تهوع
درد شکمی
درد سینه
سر درد
سرگیجه و غش
بی حسی و کرختی بدن
احساس گرمای زیاد
داشتن احساسات غیر واقعی و کناره‌گیری از جمع
درمان اختلال پانیک
درمان کمک بسیار زیادی در راستای کاهش شدت و تعداد حملات و بهبود عملکرد در زندگی روزانه انسان دارد. اصلی‌ترین روش‌های درمانی شامل روان‌درمانی و استفاده از دارو است. بستگی به درجه و شدت، سابقه‌ فرد و در دسترس بودن روان‌درمانگر متخصص در زمینه‌ی اختلال پانیک، هر دو روش برای درمان ممکن است به کار گرفته شوند.
روان درمانی برای حمله پانیک
روان‌درمانی موثرترین شیوه درمانی برای وحشت‌زدگی و اختلال پانیک است. روان‌درمانی به فرد کمک می‌کند که علاوه بر شناخت بهتر اختلال پانیک، راه‌های مبارزه با آن را هم بیاموزد.
نوعی از روان‌درمانی درمان رفتاری-شناختی (cognitive behavioral therapy) است.  در این روش  بیش‌تر در مورد وحشت‌زدگی و اختلال پانیک خواهید آموخت و متوجه می‌شوید که این حملات خطرناک نیستند. روان‌درمانگر به فرد کمک می‌کند که در محیطی ایمن علائم حمله پانیک را بازسازی کرده و واکنش مناسب را در برابر آن اعمال کند.
به مرور که شخص متوجه می‌شود حس فیزیکی حمله پانیک خطرناک نیست، وحشت‌زدگی برطرف خواهد شد. درمان موفق کمک می‌کند تا فرد بر ترس قرار گرفتن در موقعیت‌هایی که احتمال بروز وحشت‌زدگی در آن‌ها وجود دارد غلبه کند.
مشاهده‌ نتایج درمانی زمان‌بر است و نیاز به تلاش زیادی دارد. بعد از چند هفته ممکن است علائم این عارضه کاهش پیدا کنند و بعد از گذشت چند ماه، با کاهش شدید علائم، این حملات تا حدود زیادی برطرف شوند. برای اینکه مطمئن شوید روند درمان تحت کنترل است باید به صورت مرتب با روان‌درمانگر در ارتباط باشید.
چه زمانی باید برای پانیک به پزشک مراجعه کرد؟
اگر نشانه‌های حمله‌ی پانیک را دارید، هر چه سریع‌تر برای درمان اقدام کنید. این دسته از حمله‌ها آن‌قدر که ناخوشایند و آزاردهنده هستند، خطرناک نیستند. از طرفی امکان کنترل این حملات بدون درمان ممکن نیست و اگر درمان مناسب اعمال نشود، حملات پانیک بدتر خواهند شد.
علائم حمله پانیک بعضی اوقات به نشانه‌های دیگر بیماری‌های جدی مانند حمله قلبی شبیه هستند. اگر فرد دلیل ایجاد این نشانه‌ها را نمی‌داند باید با مراجعه به پزشک به ارزیابی دقیقی از شرایط بیماری خود برسد.
اگر در این باره سوالی دارید می‌توانید با نوشتن پرسش خود در قسمت پرسش و پاسخ انتهای همین مطلب از پزشکان مجله دکتردکتر پاسخ خود را دریافت کنید.
چگونگی تغییر سبک زندگی برای درمان اختلال پانیک
در حالی که با بهره‌گیری از کمک‌های حرفه‌ای تا حدود زیادی می‌توان وحشت‌زدگی و اختلال پانیک را درمان کرد، با انجام یک سری مراقبت‌ها تا حد زیادی می‌توان علائم این اختلال را کنترل و مدیریت کرد.
    پایبندی به برنامه‌ درمانی: رو به رو شدن با ترس‌ها می‌تواند دشوار باشد، ولی درمان کمک می‌کند تا شما احساس نکنید در خانه زندانی هستید.
    ملحق شدن به گروه‌های حمایتی: شرکت در گروه‌های حمایتی به فرد این فرصت را می‌دهد که با افراد دیگری که مشکل مشابه‌ای دارند در ارتباط باشد و از تجربه جمعی بهره ببرد.
    پرهیز از مصرف الکل، کافئین و مواد مخدر توهم‌زا: همه‌ی این مواد باعث تحریک حملات و بدتر شدن آن‌ها می‌شوند.
    انجام تمرینات مدیریت استرس و روش‌های مدیتیشن: انجام یوگا، مدیتیشن، نفس عمیق کشیدن و انجام حرکات کششی تا حد زیادی کمک‌کننده است.
    انجام فعالیت‌های بدنی: انجام حرکات ورزشی ایروبیک تا حدود زیادی در بهبود خلق و خو موثر خواهد بود.
    داشتن خواب کافی: خواب کافی در طول شب از خستگی مداوم در طول روز جلوگیری خواهد کرد.
چگونه حمله‌ پانیک را متوقف کنیم؟
وحشت زدگی یا اختلال پانیک هجوم ناگهانی حجم زیادی از ترس، وحشت، استرس و اضطراب است. این حملات نگران کننده بوده و علاوه بر داشتن اثرات جسمی بر روان فرد هم تاثیر خواهند گذاشت.
بسیاری از افراد در زمان حمله تنفس دشوار، تعریق زیاد، لرز و ضربان قلب شدید را تجربه خواهند کرد. بسیاری دچار درد قفسه سینه شده و احساس می‌کنند که روحشان از بدن خارج شده است، گاهی شدت حمله آن‌قدر زیاد است که فرد گمان می‌کند که دچار حمله‌ یا سکته‌ی قلبی شده است.
اختلال پانیک برای فرد تجربه  ترسناکی  تلقی میشود .گاهی  ممکن است به سرعت اتفاق بیفتد./شلتوک

منبع : بهداشت نیوز